Wszystko co musisz wiedzieć o rozdzielczości ekranu

16

W erze kamienia łupanego wszyscy mieli jedną rozdzielczość 320×200 pikseli i dwa kolory wyświetlanego obrazu. Tak było i już. Nawet pierwsze, współcześnie wyglądające komputery z wczesną wersją systemu Windows miały wszystkie tę samą wielkość wyświetlanego ekranu. Jednakże wraz z dalszym rozwojem zaczęły pojawiać się mocniejsze karty graficzne i odpowiednie monitory umożliwiające wyświetlenie grafiki o innych parametrach. Jeśli skróty takie jak HD, 1080p czy 4K są wam obce i chcecie się dowiedzieć o co w tym wszystkim chodzi ten artykuł jest właśnie dla was.


Kup w promocji antywirus AVG Internet Security


Słowniczek rozdzielczości

Zanim zaczniemy parę słów, które musicie poznać:

  • Piksel – za Wikipedią, jest to najmniejszy jednolity (przedstawiający konkretny kolor) element obrazu wyświetlanego na ekranie. Najczęstszą jego reprezentacją jest kwadrat, rzadziej prostokąt bądź trójkąt. Jeśli podajemy wam rozdzielczość 320×200 pikseli oznacza to, że wyświetlany obraz składa się z siatki takich kwadratów. Jest ich 320 na szerokość i 200 na wysokość.
  • Proporcje wymiarów matrycy – od tego zależy jaka rozdzielczość będzie dla ekranu bardziej naturalna. Obecnie w użytku są cztery 4:3, 16:10, 16:9 oraz 25:9. Określa to stosunek szerokości do wysokości. Jeśli korci was by spierwiastkować 16:9 i powiedzieć, że to to samo co 4:3 to nie. Taki zapis, z matematyki, oznacza, że szerokość jest to 16/25 całości a wysokość to 9/25 całości. W drugim przypadku odpowiednio 4/7 i 3/7. Jeśli cokolwiek pamiętacie z ułamków to na pewno stwierdzicie, że liczby 16/25 i 4/7 nie są sobie równe.
  • Hertz – swojski herc to jednostka miary częstotliwości wynoszącej 1/s. W praktyce jeśli coś ma 60 herców to znaczy, że wydarza się 60 razy w ciągu trwania jednej sekundy. W przypadku monitorów stosowane jest to w przypadku opisu odświeżania ekranu.
  • CRT – określenie monitora opartego na technologii kineskopu z działem elektronowym. Staroć.
  • LCD – za tym skrótem stoją ekrany wyświetlające obraz dzięki zmianie polaryzacji światła. Technologia jest w powszechnym użytku.
  • LED – to po prostu dioda półprzewodnikowa. Aktualnie trwają pracę nad wykorzystaniem ich w monitorach w celu oszczędności prądu. Są także mniej awaryjne. Uwaga, część monitorów ma tylko podświetlenie LED, ale technologia wyświetlania jest nadal oparta o LCD.
  • HD – z angielskiego High Definition. W przypadku rozdzielczości jest równoznaczne 720p i oznacza 1280×720 pikseli.
  • p – oznacza skanowanie progresywne, które z kolei mówi nam o tym, że obraz na ekranie pojawia się cały na raz, bez widocznego migotania, co nie męczy oczu podczas oglądania.
  • i – oznacza przeplot. Czyli, że linie na które składa się obraz są wyświetlane na przemian, raz parzyste, raz nieparzyste. Służy do zwiększenia pozornej rozdzielczości obrazu. Również powoduje zmniejszenie migotania.
  • K – nie mylić z małą literką k, która w matematyce odpowiada po prostu liczbie tysiąc, gdy mówimy o krotności. 4K to czterokrotność rozdzielczości 1080p (o wszystkich napiszemy za chwilę).

Rozdzielczości

Pewnie niewiele osób wśród was jest świadomych, że właściwie niepoprawnie używamy terminu rozdzielczość. Słowo to powinno się odnosić do gęstości pikseli na ekranie, nie zaś do ich sumy. Jednakże, tak się już przyjęło i nie będziemy wywracać wszystkiego do góry nogami. Ot, ciekawostka. Tak jak już wspomnieliśmy zależna jest ona głównie od jakości karty graficznej i tego czy dany wyświetlacz jest w stanie ją obsłużyć (na przykład ze względu na proporcje wymiarów matrycy). Sam system Windows posiada ograniczoną liczbę dostępnych możliwości wyboru. Dlatego by uzyskać pełną paletę opcji należy zainstalować sterowniki wydane przez producenta karty. Poniżej wypiszemy te najbardziej popularne:

  • 720p = 1280 x 720 px – zwana HD lub HD Ready.
  • 1080p = 1920 x 1080 px – określana jako Full HD (FHD).
  • 1440p = 2560 x 1440 px – potocznie zwana Quad HD, jest typowa dla monitorów dla graczy i topowych smartfonów. Jest to dokładnie cztery razy rozdzielczość HD.
  • 2160p = 3840 x 2160 px – słynne 4K, o którym ostatnio jest bardzo głośno, szczególnie w świecie konsol do gier. Inna nazwa to Ultra HD (UHD). Jako, że taka rozdzielczość spowoduje, że wszystko wyda nam się malutkie preferowana jest dla ekranów o dużej przekątnej. Jak wspominaliśmy 4K = 4 x 1080p.
  • 4320p = 7680 x 4320 px – obecnie najwyższa dostępna dla szerokiej publiczności rozdzielczość, czyli 8K. W tym przypadku nazwa jest myląca, gdyż jest szesnastokrotnie większa od FHD. Na rynku brak monitorów czy telewizorów ją obsługujących. Choć można obejrzeć jej przykłady na filmach bądź grafikach. Sami zobaczcie tutaj.

Proporcje

Powiedzieliśmy już co nieco w tym temacie. Dodamy teraz szczyptę historii. Otóż wszystko zaczęło się od przemysłu filmowego, który to kręcił produkcje właśnie w proporcjach 4:3. Ta „moda” przeniosła się później na telewizję, a z tej ostatecznie na komputery. Jednakże wraz z rozwojem technologii zaczęto produkować szersze ekrany, co odnosiło się generalnie do wszystkiego w innych proporcjach niż 4:3. Wpierw popularność zyskały 16:10, a później 16:9, które obecnie są standardem. Co z kolei przeniosło się na telewizory i do kin. Historia bywa zaskakująca. Monitorów 16:10 praktycznie nie ma już na rynku, za to pojawił się nowy gracz, 21:9, określający ekrany ultrapanoramiczne. Przykładowe rozdzielczości (najpopularniejsze zaznaczone pogrubieniem):

  • 4:3 – 640×480 px, 800×600 px, 960×720 px, 1024×768 px, 1280×960 px, 1400×1050 px, 1440×1080 px, 1600×1200 px, 1856×1392 px, 1920×1440 px oraz 2048×1536 px.
  • 16:9 – 1024×576 px, 1152×648 px, 1280×720 px, 1366×768 px, 1600×900 px, 1920×1080 px, 2560×1440 px, a także 3840×2160 px.
  • 21:9 – 2560 x 1080 px, 3440 × 1440 px oraz 5120 × 2160 px.

Wybaczcie za wstawianie wszędzie ‘px’, ale jako fizyk nie mogę inaczej.

Na co jeszcze zwracać uwagę przy zakupie monitora?

Choć rozdzielczość jest ważna – im więcej pikseli tym lepiej, warto pamiętać o innych czynnikach, które powinno wziąć się pod uwagę myśląc o zakupie nowego monitora.

  • Kontrast – to współczynnik określający natężenie światła pomiędzy kolorami białym (najjaśniejszym) i czarnym (najciemniejszym). Chcecie by był on jak największy, gdyż przełoży się to na dużo lepszy obraz. Bardzo często podawane są dane dla dwóch różnych kontrastów: dynamicznego i statycznego. Wartość statycznego kontrastu jest bardziej wiarygodna i można bardziej jej zawierzyć.
  • Czas reakcji – monitory LCD mają pewien czas reakcji na to by wyświetlić obraz stworzony przez komputer. Niestety im więcej się dzieje na ekranie tym jest im trudniej. Może to być dla nas widoczne. Dla osób grających w gry bądź oglądających filmy ważne jest by był on jak najmniejszy. Dla pozostałych parametr ten nie ma żadnego znaczenia.
  • Częstotliwość odświeżania – pamiętacie herce? To właśnie za ich pomocą określa się tę wartość. Mówi ona o tym jak często monitor jest w stanie odświeżyć ekran. Oczywiście im wyższa wartość tym lepiej.
  • Kąt widzenia – parametr mówiący o tym w jaki sposób możemy patrzeć na ekran by wciąż wszystko było wyraźne i ostre. Ponownie im wyższa liczba tym korzystniej. Przy małym kącie osoba siedząca obok może mieć duże problemy z rozpoznaniem, na przykład, kolorów.
  • Złącza video – coś najmniej związanego z ekranem, ale jednocześnie musieliśmy o tym wspomnieć. Żeby cieszyć się tymi wszystkimi dobrodziejstwami najlepiej trzeba zaopatrzyć się w monitor z wyjściem HDMI. Inne cyfrowe złącze to DVI. VGA choć popularne nie da nam możliwości poszaleć z rozdzielczościami. Najlepiej jeśli są wszystkie trzy. Starajcie się jednak nie kupować nic bez złącza HDMI, gdyż zdecydowanie jest to przyszłość.

Podsumowanie

Mamy nadzieję, że rzuciliśmy nieco światła na temat rozdzielczości. Liczymy, że ilość wiedzy was nie przytłoczyła. Chcieliśmy jeszcze podać średnie rozdzielczości dla różnych urządzeń. O ile w świecie komputerów i konsol jest dość prosto i jest to 1920 x 1080 px, to w przypadku urządzeń mobilnych nie jest tak różowo. Bierze się to głównie z faktu olbrzymiej ilości ekranów o różnych parametrach technicznych i wnętrzności samych urządzeń. Teoretycznie im więcej pikseli w telefonie czy tablecie tym lepiej. Trzeba jednak pamiętać o tym, czy na pewno na małym ekraniku rozróżnimy drobny tekst. W razie pytań wiecie co robić.


Pobierz za darmo dostęp do encyklopedii Bezpieczeństwa AVG!

Darmowe porady przygotowane przez ekspertów AVG – kliknij i pobierz teraz!


Podobał Ci się ten artykuł?

Zapisz się na listę i nie przegap nowych ciekawostek, porad i konkursów!

Potrzebjesz pomocy z komputerem?

Skorzystaj z wiedzy ekspertów i zadaj pytanie.

Prowadzisz małą lub średnią firmę?

Pobierz Darmowy Ebook - Bezpieczna firma z AVG, który pomoże Ci zwiększyć bezpieczeństwo biznesu, zaoszczędzić czas oraz pieniądze.

Znajdziesz w nim ponad 30 konkretnych artykułów, dzięki którym dowiesz jak się jak szybko i łatwo, za pomocą darmowych narzędzi zadbać o takie rzeczy jak: polityka bezpiecznych haseł, backup cennych danych, blokowanie portów USB, korzystanie z pulpitu zdalnego, awaryjne odzyskiwanie danych... i wiele, wiele więcej!

Pobierz e-book teraz!

O Autorze

Jestem fizykiem medycznym i informatykiem, którego największą pasją jest pisanie tekstów. Na co dzień zajmuję się administracją IT Centrum Nauki, a po godzinach ratuję niewiasty i światy w niezliczonych grach. Okazjonalnie piszę recenzje i teksty okołogrowe, z którymi można się zapoznać na mojej stronie.

  • Chiss

    W przypadku tych najwyższych rozdzielczości trzeba wydaje mi się również pamiętać o tym, by w swój komputer włożyć naprawdę dobrą kartę graficzną. Inaczej w wymagających programach czy grach przy takich rozdzielczościach nie będziemy mieli płynności. Powiedzcie jednak jak to jest z odświeżaniem. Standardowo to chyba 60 przy starszych modelach monitorów. Jakie są standardy dla tych nowszych?

    • Zgadzam się absolutnie. Chociaż tak naprawdę to nie sama rozdzielczość wymaga karty, a by w niej zobaczyć te wszystkie efekty cząsteczkowe, grę światła i cieni, czy wygładzenie 🙂 Co do odświeżania to nadal standardem jest 60 Hz, choć gracze mogą bez problemu nabyć monitory z nawet 144 Hz.

      • Expertem nie jestem

        Większa rozdzielczość wymaga „większej rozpiętości” nakładanych efektów ale ogólnie chyba dla uproszczenia mówi się że rozdzielczość.

        • Hmmm, chyba nie rozumiem tego komentarza. Większa rozdzielczość wymaga by w większej ilości pikseli zaszły pewne efekty, które kartę obciążają. W sensie, jeśli mamy statyczny obrazek w dużej rozdzielczości to karta poradzi sobie z nim dużo lepiej niż z grą, w której taką samą rozdzielczość musi przeliczyć uwzględniając wszystkie parametry, które mamy w ustawieniach.

  • Expertem nie jestem

    To ja może dodam coś od siebie skoro kolega CHISS wspomniał o karcie graficznej.

    W tej chwili niestety ale niewiele kart graficznych jest w stanie obsłużyć gry w rozdzielczości 4K i przyzwoitych detalach z odpowiednią ilością kl/s. Gdyby komuś się zamarzyło jednak granie w tej rozdzielczości w najnowsze wymagające tytuły to niestety ale nie ma reguły jaka karta da rady. Ostatnio kilka gier udowodniło że optymalizację gry a co za tym idzie wymagania da się zepsuć na tyle że zarżnie to bez problemu najnowsze karty za ponad 3000zł gwarantując wam jedynie coś koło 30 fpsów albo i mniej na średnich detalach.
    Co do filmów to tutaj wymagania są zdecydowanie mniejsze i wiele „średnich kart” da radę.
    Warto jednak pamiętać że przede wszystkim w grach ale także w filmach będzie liczyć się także procesor (CPU).

    Wspomnę też tylko że odświeżanie monitora żeby miało sens musi się pokrywać z odpowiednią ilością kl/s. 60kl/s generowanych przez gpu niestety nie będzie jednak generowało 60 kl/s na ekranie a dodatkowo może zachodzić efekt rozerwania klatki. Są technologie synchronizujące jedno z drugim jak dość stare już V-Sync czy nowsze G-Sync i FreeSync, które jednak wymagają odpowiedniego modułu w monitorze aby móc ich używać. G-Sync niestety dodaje trochę do ceny monitora i występuje tylko w droższych modelach natomiast FreeSync jest technologią udostępniona za darmo przez producenta i znaleźć ją można w modelach tańszych jak i droższych.
    Trzeba pamiętać jednak że G-Sync obsługują tylko karty graficzne od Nvidii a FreeSync tylko te od AMD a wszystkie technologie będą obniżać ilość klatek generowanych przez gpu do max częstotliwości odświeżania monitora co będzie jednak z reguły skutkować ich większą ilością na monitorze i odczuciem większej płynności.

    • Bardzo dziękuję za komentarz. Ze wszystkim się zgadzam. Nadmienię, że sam monitor musi obsługiwać rozdzielczość 4K, bo to może nie być oczywiste. Faktem też jest, że sama wymiana karty to za mało, pokazują to różnego rodzaju wymagania co do sprzętu przy premierach gier. No i na RAMie nie wolno oszczędzać. Do tego przydałby się jeszcze dysk SSD i nagle okazuje się, że trzeba wydać 5 – 6 tysięcy złotych na komputer plus jakieś 2 tysiące na monitor. Drogie hobby 🙂

  • Chiss

    Granie w 4K to obecnie raczej ‚ciekawostka’ 🙂 Tak jak wspomniano powyżej, nawet najnowsze karty graficzne (nawet dwie połączone mostkiem) często nie dadzą rady dostarczyć płynnej rozgrywki. Ale tu kwestia leży również w optymalizacji tych gier, programów tak jak EXPERTEM NIE JESTEM wspominał. Ale technologia idzie wciąż do przodu, za kilka lat, kto wie, może i 4K stanie się standartem 🙂

    • Expretem nie jestem

      „Ale technologia idzie wciąż do przodu, za kilka lat, kto wie, może i 4K stanie się standartem”
      Można być tego nawet pewnym 🙂
      Kwestia tylko kiedy stanieje to do wystarczającego poziomu. Tak samo było z dyskami ssd i rekomendowaniem przez portale komputerowe platform skylake i ddr4. Wszystko to tylko kwestia ceny.

      • Moim proroczym okiem myślę, że premiera konsol Playstation PRO oraz Xbox Scorpio (nazwa robocza) spowoduje zalew, a co za tym idzie obniżkę cen monitorów 4K. Czyli już na święta przyszłego roku powinno być znośnie, a za 2 lata zupełnie bez sprzedaży nerki będzie można nabyć odpowiednio dobry sprzęt.

  • Jan Kowalski

    Witaj, Tomaszu
    Czy mógłbyś zrobić dokładniejszy lub z innymi jeszcze informacjami poradnik nt. monitorów.
    Pozdrawiam
    ~Jan Kowalski

    • Expertem nie jestem

      Obawiam się że to mijałoby się nieco z celem tego portalu ale jeżeli masz jakieś konkretne pytania to możesz nawet pod tym moim postem pytać a ktoś raczej udzieli ci odpowiedzi. Polecanych modeli jest sporo na różnych stronach choćby purepc.pl

    • Panie Janie, nie mówię nie. Zobaczymy co da się zrobić. Co do celu tej strony, jest on ogólny. Nie boimy się odchodzić od bezpieczeństwa komputerowego czasem w inne rejony ogólnie rozumianego świata elektronicznego. Nie zamykamy się na nic 🙂

  • henry

    IPS – tak jakby tego brakło. Jeśli chodzi o monitory do pracy to podstawa.

    • Faktycznie nie pisałem w tym miejscu o rodzajach matryc. W chwili pisania artykułu nie czułem takiej potrzeby.

  • Henryk

    Witam i jako „gamoń”internetowy pytanie mam – mam zainstalowany monitor 19` (38x30cm) i w ustawieniach 1152 na 864 pikseli, po zainstalowaniu monitora 22` (48x30cm) obraz zrobił sie „rozciągnięty” co mam zrobić w ustawieniach żeby było „normalnie” czy to jest możliwe do zrobienia ??

    • Oczywiście, że jest. Proszę kliknąć prawą myszą na wolne miejsce na pulpicie i z menu wybrać ustawienia Ekran. W starszych systemach od razu będzie widoczna rozdzielczość. Dal monitorów 22 cali domyślna jest 1680×1050 i proszę taka wybrać z listy, zastosować i zamknąć okno. W Windows 10 trzeba najpierw kliknąć w tekst „Zaawansowane ustawienia wyświetlania” i dopiero wtedy zmienić rozdzielczość na powyższą.

Podobał Ci się ten tekst? Dołącz do nas na Facebooku i nie przegap NOWYCH artykułów!
Polub AVG na Facebooku